نزارشەوقی سدیق
کاتێک فەرمانبەرێک یان کرێکارێک لە کۆتایی مانگدا هەمان بڕە مووچەی جێگیر وەردەگرێت، بەڵام کاتێک دەچێتە بازاڕ بۆ کڕینی خۆراک، پۆشاک، دەرمانی هاوردەکراو یان پێداویستییەکانی ماڵەوە، تێدەگات کە خەرجییەکان چەندە بەرز بوونەتەوە، لێرەدا چەمکی زانستیی «داهاتی ڕاستەقینە» بە تەواوەتی لە قەبارەی ڕووکەشی کێشەکە تێدەپەڕێت؛ چونکە بەهای ڕاستەقینەی مووچە بەپێی ئەوە هەڵدەسەنگرێت کە چەند کاڵای پێ دەکرێت، نەک بەپێی ئەو ژمارە وشکەی لەسەر فیشی مووچەکەی نووسراوە. بەدوای بڕیارەکەی ۷ی تشرینی یەکەمی ۲۰۲٦ی حکومەتی عێراقدا بۆ دابەزاندنی دراو، ئاژانسی ئەسۆشێیتد پرێس ڕاپۆرتی دا کە نرخی بازاڕی ئازاد بۆ کاتی بۆشایی و نادیاری تەنانەت سنووری ۱,۷۰۰ دیناری بەرامبەر بە هەر دۆلارێک تێپەڕاند، لە کاتێکدا ڕێکخستنە فەرمییەکانی بانکی ناوەندی جیاوازیان لە نێوان مامەڵە حکومییەکان، خەرجییە گشتییەکان و کڕیارانی بازاڕدا دروست کرد؛ جیاکردنەوەی ئەم نرخە جیاوازانە—لە نێوان نرخی فەرمی، نرخی مامەڵەی بازرگانی و نرخی توندتری بازاڕی ڕەش
نیشانەی قووڵایی ئەو پشێوییەیە کە هەرگیز نابێت وەک یەک نرخ سەیری بڕکرێت. لە ڕوانگەی منەوە، سیاسەتی ئابووریی حکومەت هەرگیز نە دەبێت و نە دەکرێت تەنها بەوە هەڵسەنگاندن و پێوانە بکرێت کە چەند دیناری زیاتر بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی خەزێنەی دەوڵەت دابین دەکات، بەڵکو پێوەری سەرەکی دەبێت ئەوە بێت کە ئایا خەڵکی ئاسایی هێشتا دەتوانن بە داهاتی سنوورداری خۆیان پێداویستییە سەرەتاییەکانی ژیان دابین بکەن یاخود نا. بێگومان، نابێت هەموو بەرزبوونەوەیەک لە نرخەکاندا بە تەنها بخەینە ئەستۆی دابەزینی بەهای دینار، چونکە تێچووی گواستنەوە، پەککەوتنی زنجیرەی دابینکردن، قۆرخکاریی بازرگانان، و نەبوونی ڕکابەریی تەندروست لە بازاڕدا ڕۆڵی گەورە لە قەیرانەکەدا دەگێڕن؛ بەڵام سەرچاوەی سەرەکی کێشەکە لەوەدایە کە پشتبەستنی کوشندەی وڵات بە کاڵای هاوردەکراو،
لە کاتێکدا هیچ گەشەیەکی ڕاستەقینە لە مووچە و هیچ پاڵپشتییەکی کۆمەڵایەتیی ئاراستەکراو بۆ چینی کەمدرامەت بوونی نییە، تەواوی خێزانەکان دەخاتە ژێر گوشارێکی بێوێنەوەی کڕینەوە. لە کۆتاییدا، سیاسەتی دراو و ئاراستەی ئابووریی وڵات دەبێت نەک تەنها لە ڕوانگەی قەبارەی داهاتی نوسینگە فەرمییەکانەوە، بەڵکو لە ڕوانگەی پاراستنی هێزی کڕین و سەقامگیریی بژێویی خێزانەکان لەسەر شەقامەکاندا هەڵسەنگاندنی بۆ بکرێت، چونکە حکومەتێک کە تەنها خەمی پڕکردنەوەی جانتای دارایی خۆی بێت و گوێی بە لەناوچوونی کەرامەت و توانای کڕینی هاوڵاتیی نەبێت، بە کردەوە سیستمی ئابووری بەرەو داڕمانێکی یەکجاری دەبات کە تێیدا باجەکەی تەنها بێدەسەڵاتترین چینەکان دەیدەن!