شهرام خالید عبدولڕحمان
دوای تێپەڕبوونی چەندین مانگ بەسەر هەڵبژاردنە گشتییەکانی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥دا، عێراق هێشتا وەک دەوڵەتێکی “بێ ئاراستە و ئیفلیج” دەردەکەوێت کە تێیدا پڕۆسەی دروستکردنی حکومەت بەتەواوی چەقیوە. لەبری ئەوەی هەڵبژاردن ببێتە هۆی نوێبوونەوەی دامەزراوەکان و جێبەجێکردنی پلانی ستراتیژی بۆ چارەسەرکردنی قەیرانە ئابووری و ئەمنییەکان، بووەتە گۆڕەپانێکی قێزەون بۆ دووبارە بەرهەمهێنانەوەی هەمان ئەو نوخبە گەندەڵ و دابەشبووەی کە ساڵانێکە وڵاتیان وێران کردووە. حکومەتی ئێستای عێراق (وەک حکومەتێکی کاربەڕێکەر) زۆر خاوە، تەنها کاردانەوەی هەیە بەرامبەر ڕووداوەکان لەبری دەستپێشخەری، و بە تەواوی لە توانایدا نییە هیچ سیاسەتێکی ڕوون بۆ داهاتووی وڵات دابڕێژێت.
ئەوەی ئەم ئیفلیجییە سیاسییەی قووڵتر کردووەتەوە، تێکەڵبوونی ململانێی لایەنە شیعەکانە بە کێشە ناوخۆییەکانی کورد و گرژییە هەرێمایەتییەکان. لەلایەکەوە، پەرلەمانی عێراق ناتوانێت سەرۆک کۆمار هەڵبژێرێت چونکە پارتی و یەکێتی ناتوانن لەسەر یەک کاندید ڕێکبکەون، و بەهۆی ئەمەشەوە تەواوی پڕۆسەی دیاریکردنی سەرۆک وەزیران وەستاوە (چونکە بەپێی دەستوور دەبێت سەرەتا سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرێت). لەلایەکی تریشەوە، چوارچێوەی هەماهەنگیی شیعەکان کە خاوەنی زۆرینەی پەرلەمانن، ناتوانن لەسەر کاندیدکردنی نوری مالیکی یان مانەوەی سودانی ڕێکبکەون، تەنانەت هەندێک لە سەرکردەکانیان بە ئاشکرا داوا دەکەن پڕۆسەی پێکهێنانی حکومەت دوابخرێت تا ئەو کاتەی شەڕی نێوان ئەمریکا و ئێران لە ناوچەکەدا کۆتایی دێت! ئەمە سەلمێنەری ئەوەیە کە بڕیاری سیاسی لە عێراقدا چەندە وابەستەی دەرەوە و هەژموونی وڵاتانی ترە.
لەکاتێکدا سەرکردە سیاسییەکان لەناو ژوورە داخراوەکاندا سەودا و مامەڵە بە پۆستەکانەوە دەکەن، هاوڵاتیی سادە باجی ئەم بۆشاییە مەترسیدارە دەدات. شارەزایان هۆشداری دەدەن کە ئەم دواکەوتنە درێژخایەنە وا دەکات کە خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان پەکبکەون، متمانەی گشتی بەتەواوی دابڕمێت، و مەترسییەکانی سەرهەڵدانەوەی گروپە تیرۆریستییەکان و داڕمانی ئابووری زیاتر ببن. عێراق پێویستی بە تێپەڕاندنی قۆناغی “کڕینی وەلائی خەڵک لە ڕێگەی دامەزراندن و خەرجیی زۆرەوە” هەیە، بەڵام بەبێ حکومەتێکی کارا و خاوەن ئیرادە، وڵات بەرەو داڕمانێکی گەورەی دارایی و کۆمەڵایەتی هەنگاو دەنێت.
ئەمە واقیعی وڵاتێکە کە تێیدا حیزبەکان لەبری ئەوەی خزمەتکاری دەوڵەت بن، دەوڵەتیان کردووەتە خزمەتکاری بەرژەوەندییە تایبەتەکانیان و ئامادەن وڵاتەکە باجەکەی بدات.