خوێندراوەتەوە: (1)

بەختیار جەزا جەلال – چالاکوان

چالاککردنەوەی پەرلەمانی کوردستان لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦، لە جیاتی ئەوەی ببێتە دەستپێکی قۆناغێکی نوێ بۆ یەکخستنەوەی بڕیار و دامەزراوەکانی هەرێم، بووەتە هۆی توندتر بوونی ناکۆکییە سیاسییەکان و فراوانبوونی قەیرانی نێوان هێزە سەرەکییەکانی کوردستان. دوای دوو ساڵ وەستانی پەرلەمان و شکستی چەندین خولی دانوستان، پارتی دیموکراتی کوردستان بە پشتبەستن بە کۆبوونەوەی ٥٢ ئەندامی پەرلەمان، پەرلەمانی چالاک کردەوە و سەرۆکایەتیی پەرلەمانی هەڵبژارد؛ بەڵام ئەو هەنگاوە لە کاتێکدا هات کە یەکێتیی نیشتمانی و چەند هێزێکی سیاسیی تر بایکۆتیان کردبوو. لە ڕاستیدا، کێشەکە تەنها لە چالاککردنەوە یان چالاکنەکردنی پەرلەماندا نییە، بەڵکوو لە نەبوونی ڕێککەوتنێکی سیاسییە لەسەر چۆنیەتیی بەڕێوەبردنی هەرێم. لە ماوەی ڕابردوودا، دانوستانەکانی پارتی و یەکێتی لەسەر دابەشکردنی پۆستە باڵاکان و پێکهێنانی کابینەی دەیەمی حکومەت نەیانتوانی بە ئەنجام بگەن؛ پاشان هاوپەیمانیی یەکێتی و نەوەی نوێش، بە ئامانجی هاوسەنگکردنەوەی هێز و داواکردنی بەشدارییەکی گەورەتر لە بڕیاردان و پۆستە سەرەکییەکان، نەیتوانی ڕێگایەکی چارەسەری بۆ قەیرانەکە بکاتەوە. لە بەرامبەردا، پارتی بەردەوام بوو لەسەر چالاککردنەوەی پەرلەمان بەبێ چاوەڕوانیی ڕێککەوتنی سیاسی، و یەکێتیش بەشداریی لەو پرۆسەیە ڕەت کردەوە و دوای چالاککردنەوەکە ڕایگەیاند کە لە حکومەتی هەرێم دەکشێتەوە. بەم شێوەیە، پەرلەمان کە دەبوو ببێتە شوێنی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان، خۆی بووەتە بەشێک لە قەیرانەکە.

مەترسیی گەورەتر لەوەدایە کە ئەم ململانێیە لە سنووری کێبڕکێی حیزبی تێپەڕێت و ببێتە هۆی دابەشبوونی دەسەڵات و دامەزراوەکانی هەرێم. هەڕەشەی گەڕانەوە بۆ دوو ئیدارەیی، ئەو دیمەنە تاریکەیە کە جارێکی تر لە ئاسۆی سیاسیی کوردستاندا دەردەکەوێتەوە؛ ئەزموونێکی تاڵ کە لە ١٩٩٨ تا ٢٠٠٦، هەرێمی کوردستانی بە دوو ناوەندی دەسەڵات و دوو سیستەمی بەڕێوەبردن دابەش کردبوو و زیانەکانی تا ئێستاش لە یاد و بیرەوەریی گشتیی کۆمەڵگادا ماون. ئەمڕۆش، کۆکردنەوەی واژۆ بۆ داواکردنی هەرێمێکی تایبەت بۆ سلێمانی و هەڕەشەی دامەزراندنی ئیدارەیەکی جیاواز، نیشانەی ئەوەیە کە قەیرانەکە لە ئاستی ناکۆکیی سیاسییەوە بەرەو قۆناغێکی هەستیارتر دەڕوات. بەڵام دەبێت بزانین دوو ئیدارەیی تەنها جیاکردنەوەی دوو ناوچە نییە؛ بەڵکوو دابەشکردنی بودجە، مووچە، سەرچاوە سروشتییەکان، هێزە ئەمنییەکان، دامەزراوە فەرمییەکان و دەسەڵاتی بڕیاردانیشە. لەو بارودۆخەدا، ئەوەی زیانی پێدەگات تەنها حیزبێک یان سەرکردەیەک نییە؛ هاووڵاتییەکانی کوردستانن کە لە نێوان دوو دەسەڵات، دوو بەرپرسیارێتی و دوو سیاسەتی جیاوازدا دەبنە قوربانیی ململانێیەک کە هیچ بەرپرسیارێکی بەرامبەر ئەنجامەکانی نییە. لە کاتێکدا کوردستان پێویستی بە یەکدەنگی و بڕیاری هاوبەشە، هەرێم لە ناوخۆوە تووشی لێکترازان دەبێت و ئەمەش دەتوانێت هێزی سیاسی و دەستکەوتە نەتەوەییەکانی لە بەرامبەر بەغدا و هێزە ناوچەییەکاندا لاواز بکات.

کوردستان ئەمڕۆ پێویستی بە حیزبێکی سەرکەوتوو لە بەرامبەر حیزبێکی شکستخواردوو نییە؛ پێویستی بە سیستەمێکی سەرکەوتووە کە بتوانێت مافی هاووڵاتییان و بەرژەوەندیی گشتی بپارێزێت. ئەگەر پارتی مافی خۆی بە پشتبەستن بە زۆرینەی پەرلەمان دەزانێت، دەبێت لەبیر نەکات کە زۆرینەی ژمارەیی جێگەی ڕەزامەندیی سیاسی و هاوبەشیی نیشتمانی ناگرێتەوە؛ هەروەها ئەگەر یەکێتی خۆی بەشێکی سەرەکیی هاوکێشەی سیاسیی هەرێم دەزانێت، دەبێت بزانێت ناکۆکی لەگەڵ پارتی نابێتە هۆی بەستنەوەی دامەزراوەکانی هەرێم و خستنە مەترسیی چارەنووسی هاووڵاتییان. هیچ حیزبێک مافی ئەوەی نییە دامەزراوەی نیشتمانی بکاتە ئامرازی فشار بۆ بەدەستهێنانی پۆست و دەسەڵات، و هیچ حیزبێکیش نابێت بە ناوی هاوبەشییەوە مافی خۆی بەسەر ئەوانی تردا بسەپێنێت. چارەسەر لە گفتوگۆی ڕاستەقینە، ڕێککەوتنی ڕوون، دابەشکردنی دادپەروەرانەی دەسەڵات و سەرچاوەکان، و پابەندبوون بە بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشدا دەبینرێت، نە لە بایکۆت و هەڕەشە و خۆسەپاندن. ئەگەر ئەمڕۆ سەرکردە سیاسییەکان لەبەر بەرژەوەندیی حیزبەکانیان لە مێژوو وانە وەرنەگرن، سبەی مێژوو بە تێچووی نەوەکانی داهاتوو وانەیان پێ دەڵێتەوە. ئەوەی لە کۆتاییدا دەمێنێتەوە ناوی پارتی یان یەکێتی نییە، بەڵکوو ناوی کوردستان و چارەنووسی گەلێکە کە شایستەی یەک ئیدارە، یەک پەرلەمان، یەک حکومەت و ماف و ژیانێکی باشترە. کوردستان موڵکی هیچ حیزبێک نییە؛ حیزبەکان هەموویان بەرپرسیارن لە بەرامبەر کوردستاندا.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

👤
Live: 66 Today: 2,552 📊 Click Here