محمد ئەمجد قادر
وەک نەخۆشێک کە دوای دوو ساڵ چاوەڕوانی لە کۆتاییدا دەبرێتە ژووری نەشتەرگەری، بەڵام پزیشکەکان لەبری دەرهێنانی گرێ شێرپەنجەییەکە، تەنها شوێنی برینەکەی بۆ دەگۆڕن و بە پارەیەکی خەیاڵی دایدەخەنەوە؛ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان لە ساڵی ٢٠٢٤دا ڕێک بەمجۆرە بەسەر جەستەی ئەم نیشتمانەدا هات. دوای دوو ساڵ لە دواخستن و درێژکردنەوەی نایاسایی تەمەنی پەرلەمان، خەڵک بە ڕێژەی سەدا ٧٢ چوونە سەر سندوقەکان ، بەو هیوایەی ئەم پرۆسەیە ببێتە خاڵی کۆتایی بۆ قەیرانی شەرعیەت و سەرەتایەک بۆ گۆڕانکاری. بەڵام کاتێک کۆمسیۆن ئەنجامەکانی ڕاگەیاند، بینیمان کە ئەوەی گۆڕاوە تەنها ژمارەی کورسییەکان بوو (لە ١١١ بۆ ١٠٠) ، نەک عەقڵیەتی حوکمڕانی؛ پارتی بە ٣٩ کورسی و یەکێتی بە ٢٣ کورسی وەک دوو کۆڵەکەی سەرەکیی هەمان سیستەمی شکستهێنەر مانەوە. ئەمە هەڵبژاردن نەبوو بۆ گۆڕینی دەسەڵات، بەڵکو ئامارێکی نوێ بوو بۆ دووبارە دابەشکردنەوەی پشکەکان لە هەمان کۆمپانیای حیزبیدا.
ئەوەی کوردستان لە ٢٠٢٤دا بەدەستی هێنا، چەسپاندنی ئەو ڕاستییە تاڵە بوو کە سندوقەکانی دەنگدان لە ژێر سایەی ئەم دەسەڵاتەدا، ناتوانن ببنە دەروازەیەک بۆ ڕزگاربوون، بەڵکو تەنها ئامرازێکن بۆ نوێکردنەوەی مۆڵەتی تاڵانکاری.
(وەک چۆن هانا ئارێنت دەڵێت: “سامناکترین شت لە دیکتاتۆریەتەکاندا ئەوە نییە کە خەڵک بە زۆر بێدەنگ دەکەن، بەڵکو ئەوەیە کە وا لە خەڵک دەکەن باوەڕ بەو درۆیانە بکەن کە خۆیان بۆیان دروست دەکەن”) — ئەمەش هەمان ئەو دیمەنەیە کە لە ڕووسیای پوتیندا دەیبینین؛ کاتێک هەڵبژاردنەکان لە وادەی خۆیاندا دەکرێن و بانگەشەی دیموکراسی دەکرێت، بەڵام لە واقیعدا ئەنجامەکان پێشوەختە دیاریکراون و براوە هەمیشە هەمان ئەو کەسەیە کە کلیلەکانی دەوڵەتی بەدەستەوەیە. بەڵام ئەم دەسەڵاتدارانەی ئێمە، لە ڕووسیاش سەیرترن؛ ئەوان نەک تەنها دەسەڵات قۆرخ دەکەن، بەڵکو دوای دەرچوونی ئەنجامەکانیش ناتوانن حکومەت پێکبهێنن ، و وڵات بۆ چەندین مانگی تر دەخەنەوە ناو بۆشاییەکی کوشندەی ئیداری و داراییەوە.
لەم تەماشاگەرییە مەدەنییەدا کە پێی دەوترێت هەڵبژاردن، بینیمان کە چۆن بزووتنەوەی گۆڕان وەک هێزێکی ڕیفۆرمخواز بەتەواوی داڕما و تەنها یەک کورسی هێنا ، کە ئەمەش باجی ئەو زەلکاوە سیاسییە بوو کە تێیکەوت کاتێک بڕیاریدا ببێتە هاوبەشی گەندەڵییەکانی دەسەڵات. لە بەرامبەردا، سەرکەوتنی نەوەی نوێ بە ١٥ کورسی ، تەنها هاوارێکی بێزاریی خەڵک بوو، نەک مژدەی گۆڕانێکی ڕیشەیی لە سیستەمێکدا کە تێیدا بڕیاری کۆتایی لای هێزی چەکدار و داهاتی قاچاخچێتییە، نەک لای پەرلەمانتارەکان. ئەم منداڵە لوسکانەی سیاسەت، کە لەسەر شاشەکان پیرۆزبایی سەرکەوتنی دیموکراسی لە خۆیان دەکەن، زۆر باش دەزانن کە ئەو پەرلەمانەی بەرهەمیانهێناوە، تەنها دیکۆرێکە بۆ شاردنەوەی ئەو ڕێککەوتنە ژێربەژێرانەی کە لە دەرەوەی هۆڵی پەرلەمان واژۆ دەکرێن.wikipedia+3
ئەم دەسەڵاتە لەو بێزارییەی ئێوە دەترسێت کە هێشتا نەبووەتە هەنگاوی کرداری. ئەگەر ئەوان لە شەرعیەتی ئەو ٣٩ و ٢٣ کورسییەیان دڵنیابوونایە، نەیاندەویست پاش هەڵبژاردنیش هەر بە زمانی هەڕەشە و بە تۆقاندنی ئابووری مامەڵە لەگەڵ کۆمەڵگادا بکەن. حکومەتێک کە دوای پرۆسەیەکی دیموکراسی نەتوانێت ژیانی خەڵک بگۆڕێت و تەنها کێشەکان نوێ بکاتەوە، پێشتر شەرعیەتی نوێنەرایەتیکردنی گەلی دۆڕاندووە — و تەنها هێزی ناڕەزایەتییەکی ڕاستەقینەیە کە دەتوانێت ئەنجامی سندوقە دزراوەکانتان بۆ بگەڕێنێتەوە!