سەرکەوت رەمەزان علی
بازاڕێک بهێنە پێش چاوت کە تێیدا دڵاڵەکان لە پشتی پەردەدا بارەکان دابەش دەکەن، بەڵام کاتێک خاوەن ماڵێک دێت بپرسێت پارەکەی چوو بۆ کوێ، دەرگا لە ڕووی دادەخرێت و وەڵامیش بە شەرمەزارترین شێوە دەگۆڕدرێتە بێدەنگی ! ئەم وێنەیە زۆر نزیکە لەو ڕاستییەی کە زۆر هاوڵاتی لە کوردستان هەستی پێ دەکەن، کاتێک باسی تۆمەتەکانی قاچاخی نەوت، ناکۆکیی داهات، و دواخستنی مووچەکان دەکرێت، بەڵام هیچ دەروازەیەکی ڕوونییەت بۆ وەڵامدانەوە ناکرێتەوە ! لەو کاتەدا کە مامۆستایەک چاوەڕێی مووچەیەکی دواکەوتوو دەکات و فەرمانبەرێک لە نێوان قەرز و ژیانی ڕۆژانەدا دەخنکێت، سیاسەتی هەرێم هێشتا لە ژێر سێبەری بودجەی نهێنی و نەوتی بێ هەژماردا دەسوڕێتەوە !
چارەنووسی هەر نیشتمانێک لەو ساتەوە شکاو دەبێت کە داهاتەکانی ببنە موڵکی تایبەتیی نوخبە و مافەکانی خەڵکیش بخرێنە خانەی چاوەڕوانی ! لە کوردستاندا، کێشە تەنها ئەوە نییە کە مووچە دواکەوتووە، بەڵکو ئەوەیە کە خەڵک نازانن داهاتەکان بەڕاستی چەندن، لە کوێوە دێن، لە کوێدا دەوەستن، و کێ بڕیار لەسەریان دەدات ! ئەوەی لەناو ئەم تاریکییەدا گەشە دەکات، تەنها بێمتمانەیی نییە!
تۆماس پیکێتی دەڵێت: “بێ پڕۆژە، دیموکراسی هیچ ئایندەیەکی نابێت” ! ئەم وتەیە تەنها بیرۆکەیەکی ئەکادیمی نییە، بەڵکو مەحکوومکردنی هەر سیستەمێکە کە داهاتە گشتییەکان لە چاوی گەل دەشارێتەوە و دواتر لە خەڵک داوا دەکات بەرگری لە “بەرژەوەندیی نیشتمانی” بکەن ! هەمان مۆدێل لە وڵاتانی ترەوە ناسراوە، لە کاتێکدا لە لوبنان سیستەمی جیاواز و شاراوەیی دارایی کۆتایی بە متمانەی کۆمەڵگا هێنا و قەیرانەکەی گەیاندە ئاستی داڕمان ! لە کوردستانیش، کاتێک نەوت و داهات لە ژێر چاودێریی دامەزراوەیی و وەڵامدانەوەی گشتی دەرچن، مووچەی دواکەوتوو چیتر بوو بە ئەنجامی “کێشەی تەکنیکی” نا، بەڵکو بوو بە نیشانەی سیستەمێکی خوارنەوەی سامانی گشتی !
نوخبەی فەرمانڕەوا هەمیشە هەوڵ دەدات کێشەکە وەک ناکۆکییەکی تەکنیکی نیشان بدات، وەک ئەوەی تەواوی بابەتەکە لە نێوان حکومەتێک و حکومەتێکی تردا کێشەی ژمێرەیی بێت ! بەڵام کاتێک خەڵک نەزانن چەند نەوت فرۆشتراوە، بە چ نرخێک فرۆشتراوە، چەند داهات گەڕاوەتەوە، و بۆچی لەگەڵ ئەو هەموو سەرچاوەیەدا فەرمانبەر هێشتا لە ژیانی مانگانەی خۆیدا دەکەوێتە قەرز، ئەوا کێشەکە بۆتە نەک ناتەواویی کارگێڕی ! ئەو دامەزراوانەی کە دەبوو ببنە چاودێریی سامانی گشتی، زۆرجار بوونەتە ، هەیەن لەسەر کاغەز، بەڵام لەسەر زەوی ناتوانن پرسیارێکی سادە لەسەر داهات بکەن !
لە هەر سیستەمێکدا کە ڕوونییەت دەمرێت، درۆ دەبێتە فەرمی و قەیرانیش دەبێتە بازرگانی ! لەوێدا مووچەی دواکەوتوو تەنها ژمارەیەک نییە، بەڵکو شکستی کەرامەتی هاوڵاتییەکە کە ساڵانێک کار دەکات و دواتر دەوترێت چاوەڕێبکە، هەڵبگرە، و بێدەنگ بە ! لەوێدا تۆمەتەکانی قاچاخی سنوور و تەنها بابەتی میدیایی نین، بەڵکو پرسیارێکن لەسەر ئەوەی بۆچی نیشتمانێک هەیە کە سەرچاوەی دارایی هەیە، بەڵام هاوڵاتییەکەی بەردەوام لە ترسی دوا مووچە دەژی ! ئەی مامۆستایان، ئەی فەرمانبەران، ئەی گەنجانی بێکار کە هەر ڕۆژێک بۆ پارچە نانێک و بۆ پاراستنی کەرامەتی خۆتان لەگەڵ ئەم قەیرانە دەجەنگن، بزانن کە ئەم سیستەمە لە پرسیارەکانی ئێوە زیاتر دەترسێت لە هەر ناڕەزایییەکی دەرەکی ! دەسەڵاتێک کە هەموو شتێک لەسەر ژمارە و ئیمزا و ژماردن دەسوڕێتەوە، بەڵام لە وەڵامدانەوەی یەک پرسیاری ڕوون — “داهاتەکان چوون بۆ کوێ؟” — هەڵدێت، ئەوە خۆی دانی بە لاوازی و ترسی خۆیدا ناوە ! مێژوو هەرگیز ئەو نوخبانە ناپارێزێت کە نەوتیان شاردهوە، مووچەیان دواخست، و ڕوونییەتیان وەک دوژمنی مانەوەی خۆیان بینی، چونکە کۆتایی هەموو شاراوەکارییەک، هەر دەمێکە کە گەل فێربێت چۆن ژمارەکان لە زنجیرەکان بخوێنێتەوە!